الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
18
دقائق العلاج ( فارسي )
خون و يا مزاج مادر و وضع رحم او است . اما آنها كه تازه بوجود آمدهاند يا از جهت طرطيرهاى موجود در بدن مولود و يا از جهات ارثى است كه از طرف پدر و مادر به او رسيده است كه اين اقسام درمانناپذير است يا سخت درمان مىشود و يا بيماريهائى است كه بعلل خارجى و تبها و بعضى نابسامانيهاى داخلى بدن پيدا شده است ، اين گروه بر سه گونهاند كه بخصوص اگر بر طبيعت چيره نشده باشند درمان پذيرند . گروه نخست بيماريهائى است كه از راه هوا ، يا خوردن ، آشاميدن ، خواب ، بيدارى حركت ، سكون ، استفراغ ، گرفتگىها و امثال آن پيدا مىشوند و دو ديگر بيماريهائى است كه از حوادثى از قبيل زمين خوردنها ، ضربهها ، زخمها و غيره بوجود مىآيند و سه ديگر امراضى است كه از جمع شدن طرطيرها به انسان روى مىآورد كه بيشتر آن همانطور كه در روايت هم آمده از معده است و پيغمبر ص فرمودهاند كه : المعدة بيت كل داء و الحمية رأس كل دواء ( معده خانه هر بيمارى و پرهيز سر داروها است ) پس بخودت آنچه را كه به آن عادت دارى بده ، بديهى است كه براى جلب توجه به اين قسم تأكيد فرمودهاند و بههرحال سزاوار اين است كه پزشك نخست به تنقيه و سپس به پاك كردن معده بپردازد ، و بعد كبد و پس از آن ساير اندامها را پاك و سپس خارج بدن را براى درمان آماده كند چه بدن مثل كاريز است كه تا پائين آن باز و تميز نباشد بالاى آن را نمىتوان پاك كرد و اگر اول به بالاها بپردازند و آب را جارى كنند ممكن است قنات به كلى ويران شود . اگر پزشكى اين مقدمات را رعايت نكند مثل اين است كه بر كشتن مردم جرأت دارد ، مگر آنكه درمان بوسيله ضماد و امثال آن ممكن باشد كه در اين صورت اشكالى ندارد كه قبل از تنقيه از ضماد استفاده كنند .